Η 1η Απριλίου 1955 σηματοδοτεί μία από τις κορυφαίες σελίδες στην Ιστορία του Ελληνισμού.
Η Εθνική
Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών(ΕΟΚΑ) υπό την εμπνευσμένη ηγεσία του
Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα-Διγενή γονάτισε τη βρετανική αποικιοκρατία της
αγχόνης και των βασανιστηρίων και διεκδίκησε ενόπλως την Ένωση με τη
Μητέρα Ελλάδα.
Ο
απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ-ένας αγώνας με ανυπέρβλητο ηθικό
περιεχόμενο-αποτελεί φωτεινό οδοδείκτη για κάθε ελεύθερο άνθρωπο.
Η μη
εκπλήρωση του εθνικού πόθου οφείλεται στην ολέθρια πολιτική της τότε
ελλαδικής και κυπριακής ηγεσίας και όχι,όπως είναι προφανές,στους
χιλιάδες Έλληνες της Κύπρου που έδωσαν τον υπέρ πάντων αγώνα σε όρη,
σπήλαια και οπές της γης, αντί δε της πολυπόθητης Ενώσεως βίωσαν αρχικά
την ψευδεπίγραφη «Ανεξαρτησία» και στη συνέχεια την εθνική ήττα του
1974.
Σήμερα, δέκα χρόνια από το εθνοκτόνο σχέδιο Ανάν, νέα νέφη σκιάζουν απειλητικά τον ελληνικό ορίζοντα της Κύπρου μας.
Το
αγωνιστικό μήνυμα του ύμνου της ΕΟΚΑ είναι και πάλι επίκαιρο στους νέους
αγώνες που καλείται να διεξάγει ο Κυπριακός Ελληνισμός ενάντια στα
τετελεσμένα και την κατοχή.
«…Εμπρός κανείς στη γη μη σκύψει… Να η ασπίδα! Η ταν ή επί τας…»
Δυστυχώς ο 17χρονος μαθητής Ευαγόρας
Παλικαρίδης ΑΠΑΓΧΟΝΙΣΤΗΚΕ ξανά. Αυτή τη φορά όχι από τους Εγγλέζους στις
φυλακές της Λευκωσίας αλλά από το επίσημο "Ελληνικό" κράτος και από το βιβλίο της Γλώσσας της Στ' Δημοτικού.
Πριν παραθέσουμε ένα ακόμη εξαιρετικό
καταγγελτικό κείμενο-αφιέρωμα του αγωνιστή δασκάλου Δ.Νατσιού,
προκαλούμε τους αναγνώστες μας να μας ενημερώσουν αν υπήρξε έστω και ΕΝΑ
"Ελληνικό" σχολείο έγινε οποιαδήποτε αναφορά ή εκδήλωση στον μαθητή
αγωνιστή της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παλικαρίδη. Ταυτόχρονα καλούμε όλους τους
αναγνώστες μας να αφιερώσουν έστω και λίγα λεπτά για να μιλήσουν για τον
ηρωικό μαθητή.
13 Μαρτίου του 1957 Κύπρος, Λευκωσία.
Ο 19χρονος μαθητής του Ελληνικού Γυμνασίου Πάφου, Ευαγόρας Παλληκαρίδης οδηγείται από τους Άγγλους δήμιους, στην αγχόνη. Παρά τις απεγνωσμένες εκκλήσεις για απονομή χάριτος, η αγγλοβασίλισσα Ελισάβετ και το δολοφονικό όργανό της στην Κύπρο, ο Κυβερνήτης Χάρτινγκ, αρνούνται πεισμόνως.
Ο εθνομάρτυρας ανεβαίνει γαλήνιος τα σκαλοπάτια της θυσίας και της δόξας. Το εικονοστάσι του Γένους, το Συναξάρι της πατρίδας λαμπρύνεται μ’ έναν ακόμη ήρωα.
Στις 5-12-1955 ο Ευαγόρας άφηνε τα μαθητικά θρανία και ανέβαινε «κλέφτης στα βουνά» προσχωρούσε στην θρυλική Ε.Ο.Κ.Α. Γράφει ο πατέρας του Μιλτιάδης Παλληκαρίδης:
«Φεύγοντας από το σπίτι ο Ευαγόρας, κατά τις 4 μ.μ. επέρασεν από το Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου, και αφήνει επί της έδρας το εγερτήριο σάλπισμά του. Και γράφει προς τους συμμαθητές του, και γράφει προς τους φίλους, γράφει σε κάθε τίμιο μαθητή, γράφει σε κάθε Κύπριο: «Παλιοί συμμαθηταί: Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας∙ κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγον ελεύθερο αέρα∙ κάποιος που μπορεί να μην το ξαναδείτε, παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του. Δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό μονάχα». Και στη συνέχεια γράφει στον μαυροπίνακα ο ήρωας – ποιητής τον «Θούριο» του: «Θα πάρω μιαν ανηφοριά/ θα πάρω μονοπάτια…».
Το ποίημα αποτελούμενο από 8 στροφές τελειώνει με την εξής προφητική για την ζωή του: «- Κόρη πανώρια θα της πω άνοιξε τα φτερά σου και πάρε με κοντά σου μονάχα αυτό ζητώ».
(Από το βιβλίο: «Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ο έφηβος ποιητής και ηρωομάρτυρας», Π. Στυλιανού, Λευκωσία 1986).
Σήμερα το μνήμα του, κενό γιατί οι Άγγλοι έκαιγαν με ασβέστη τα λείψανα των αγωνιστών, βρίσκεται στα «Φυλακισμένα Μνήματα» της Λευκωσίας, μαζί με τους άλλους αντρειωμένους που ο θάνατός τους θάνατος δε λογιέται.
Οι Άγγλοι κατακτητές εξαφάνιζαν τα ιερά κόκαλα των αγωνιστών του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., διότι αγνοούν ως γνήσια δυτικά περικαθάρματα, ότι
Η περήφανη Ιστορία μας ΔΕΝ σταμάτησε ούτε το 1821 ούτε το 1940. Συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Εμείς όμως, αντί να την ανακαλύψουμε για να καθοδηγήσει τα βήματά μας, αρκούμαστε στα "βοθρολύματα που ξερνάει το χαζοκούτι μας". Αν πεθύμησες λοιπόν να αναπνεύσεις, φώναξε το παιδί σου, και διαβάστε μαζί για τα 2 παλικάρια που ξεψύχησαν σαν σήμερα. Ο ένας ήταν μαθητής της 6ης τάξης του Γυμνασίου και ο άλλος εργαζόμενος 25 ετών. Θυσιάστηκαν και οι δύο στον αγώνα για την αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού και την Ένωση της Κύπρου με την μάνα Ελλάδα. Και φυσικά δεν θα βρεις ΟΥΤΕ μισή γραμμή αφιέρωμα στα σχολικά μας βιβλία :
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ
Γεννήθηκε στο χωριό Πεδουλάς, της επαρχίας Λευκωσίας, στις 19 Σεπτεμβρίου 1936. Σκοτώθηκε στις 11 Μαρτίου 1956, στον Πεδουλά, από βόμβα που έριξε εναντίον των άγγλων. Γονείς: Χαράλαμπος και Χρυστάλλα Αριστείδου Αδελφές: Θεοδοσία, Μαρία και Χρυσάνθη
Ο Αριστείδης Χαραλάμπους τελείωσε το
δημοτικό σχολείο του χωριού του και ήταν μαθητής της έκτης τάξης του
Γυμνασίου Πεδουλά, όταν σκοτώθηκε. Για τρία χρόνια μελετούσε και
λογιστικά με αλληλογραφία. Κατά το διάστημα των θερινών διακοπών
εργαζόταν, για να εξασφαλίσει τα δίδακτρά του. Εντάχθηκε από την αρχή στον αγώνα της
ΕΟΚΑ, στην περιοχή Μαραθάσας και συνεργαζόταν με τους καθηγητές και τους
συμμαθητές του. Μερικοί από τους Ελλαδίτες καθηγητές του ήταν και οι
εκπαιδευτές των μαθητών του Γυμνασίου Πεδουλά, στη χρήση όπλων. Η
εκπαίδευση γινόταν στο εξωκλήσι της Παναγίας και στα περιβόλια του
χωριού.
Μαζί του στον αγώνα εργάζονταν και οι αδελφές του, με την συμπαράσταση
και των γονιών τους. Η μητέρα του λάμβανε μέρος σε λιθοβολισμούς των
άγγλων, κουβαλώντας στις κοπέλες πέτρες μέσα στην ποδιά της. Σε κάποιο
λιθοβολισμό τραυματίστηκε, όπως και η αδελφή του. Στις 11 Μαρτίου 1956, ημέρα Κυριακή, η
τοπική ομάδα της ΕΟΚΑ Πεδουλά, ανέμενε να κτυπήσει αυτοκινητοπομπή των
άγγλων στρατιωτών, σε τρία σημεία του δρόμου προς τον Κύκκο. Στη μια από
τις ομάδες ενέδρευε και ο Αριστείδης. Κρατούσε δυο βόμβες επιτόπιας
κατασκευής. Η μια εξερράγη μέσα στο χέρι του, του απέκοψε την παλάμη και
τον πλήγωσε θανάσιμα στο στομάχι.
Στην κηδεία του, που παρέστησαν όλοι οι κάτοικοι των γύρω χωριών, τον
συνόδεψαν οι συμμαθητές του και οι καθηγητές του, που υποβάσταζαν το
φέρετρό του, καλυμμένο με την Ελληνική σημαία και πλήθος από δάφνινα
στεφάνια. Στο τέλος του σχολικού χρόνου, ο
Αριστείδης δεν ήταν παρών στην τελετή αποφοίτησης των συμμαθητών του,
για να πάρει το απολυτήριό του. Ο Λυκειάρχης του τον φώναξε στον
κατάλογο των αποφοίτων. Απάντησε ένας από τους καθηγητές του: «Άριστος.Απών».
ΣΑΒΒΑ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γεννήθηκε στο χωριό Ακάκι, της επαρχίας Λευκωσίας, στις 30 Ιανουαρίου 1932. Σκοτώθηκε από Άγγλους στις 11 Μαρτίου 1957, στο Ακάκι. Γονείς: Σάββας Χατζηκυριάκου και Ελένη Γιακουμή Αδέλφια: Λευτέρης, Αυγούστα, Θεογνωσία, Κυριάκος Ο Μιχαλάκης Σάββα (γνωστός και ως Μιχαλάκης Χατζηκυριάκου) τελείωσε το δημοτικό σχολείο Ακακίου και εργαζόταν ως σιδηρουργός.
Κατατάχθηκε στην Οργάνωση από την αρχή του αγώνα και διακρίθηκε για την
κατασκευή βομβών, δικής του επινόησης, τις γνωστές τότε “νάρκες –
κανονάκια” και χειροβομβίδες τύπου “Μιχαλάκη Σάββα”. Για εκρηκτικό υλικό
χρησιμοποιούσε λίπασμα, τη νιτρική αμμωνία, ανάμεικτο με
Ένα βίντεο – ντοκουμέντο
του Κώστα Γκιουλέκα για τον ένοπλο αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. (1955-1959) που πραγματοποιήθηκε
για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει σπάνιες μαρτυρίες αγωνιστών που έλαβαν μέρος σε μάχες.
Το Έπος του
1955-'59". Δείτε το Α' και Β' μέρος του ιστορικού ντοκιμαντέρ με τον
παλλαϊκό ξεσηκωμό του Κυπριακού λαού και τον ένοπλο εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα
της ΕΟΚΑ εναντίον των 'Αγγλων κατακτητών:
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών 1955-1959), είχε ως σκοπό
την αποτίναξη του Βρετανικού ζυγού
και την ΕΝΩΣΗ με την μάνα Ελλάδα.
Αδιάσειστα τεκμήρια, οι φωτογραφίες της εποχής :
οι μαθητές της Κύπρου στον Αγώνα, κρατώντας την Ελληνική σημαία
Πλακάτ για την ΕΝΩΣΗ και τον Παρθενώνα
Η Ελληνική σημαία, μεσίστια, στο Κρησφύγετο του Μάτση
Οι νέοι της Κύπρου, κρατώντας την Ελληνική σημαία
Αξιούμεν την ΕΝΩΣΗ της Κύπρου με την Ελλάδα (Ενωτικό δημοψήφισμα)
ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΤΟΙΧΟΥΣ:
"ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΝΟΝ ΕΝΩΣΗ"
"ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΘΕΛΟΜΕΝ ΚΑΙ ΑΣ ΤΡΩΓΩΜΕΝ ΠΕΤΡΕΣ"
"ΝΑΙ, ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΜΕ ΚΑΙ ΘΑ ΠΕΘΑΝΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΕΣ"
Κι όμως, μια πιο προσεκτική ανάγνωση της πρόσκλησης, της αφίσας και του Δελτίου Τύπου της φετινής εκδήλωσηςσχολείων της Θεσσαλονίκης (υποτίθεται προς τιμήν του Αγώνα της ΕΟΚΑ), μάλλον επιβεβαιώνουν την επιστολή συναδέλφου και μας προβληματίζουν:
Έχουμε άραγε μία ακόμη παραχάραξη της ιστορίας μας ;(όπως συμβαίνει για το έπος του 1940 και για την επανάσταση του 1821;)
Τα αναπάντητα ερωτήματα: 1. Γιατί δεν αναφέρεται ΠΟΥΘΕΝΑ ότι στόχος του ένοπλου αγώνα της ΕΟΚΑ ήταν η ΕΝΩΣΗ με την Ελλάδα (παρουσιάζεται ως αντι-αποικιοκρατικός αγώνας);
2. Γιατί αποφεύγεται ακόμη και η χρήση της λέξης ΕΟΚΑ(δεν υπάρχει καθόλου στην αφίσα και στην πρόσκληση και αναφέρεται μόλις μία φορά στο Δελτίο Τύπου);
3. Γιατί ο ένοπλοςκαι εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας (απελευθέρωση ενός σκλαβωμένου τμήματος της πατρίδας μας, της Κύπρου) προβάλλεται ως αγώνας "δίχως σπαθιά και βόλια" και ως αγώνας "για την αυτοδιάθεση των λαών"; (το έθνος, παρουσιάζεται ως "λαός" και ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, παρουσιάζεται ως ειρηνικός αγώνας "αυτοδιάθεσης" των λαών)!!
Οι καθηγητές που συμμετείχαν αλλά και το
ίδιο το Γενικό Προξενείο της Κύπρου που ήταν συνδιοργανωτής, δεν έλαβαν
την επιστολή και δεν αντιλήφθηκαν την διαστρέβλωση;
Ακολουθεί
επιστολή συναδέλφου (παρατίθεται απόσπασμα),
η απάντηση(λογικά κάποιας υπευθύνου),
και νέα επιστολή συναδέλφου,
που, μάλλον αποκλείουν το ενδεχόμενο, η διαστρέβλωση αυτή, να έγινε τυχαία. (οι επιστολές/εμαιλ που κυκλοφόρησαν
στην ομάδα που διοργάνωνε την εκδήλωση, μας έχουν προωθηθεί πριν λίγη
ώρα, από μέλος της ομάδας, με την επισήμανση ότι αποστέλλεται ΜΕΤΑ
την ολοκλήρωση της εκδήλωσης,για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να
επηρεαστούν αρνητικά η καλή διάθεση συναδέλφων και κυρίως μαθητών που είναι αναμφισβήτητα αξιέπαινοι για την πρωτοβουλία-διοργάνωση της εκδήλωσης. Η αλληλογραφία που μας προωθήθηκε, είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου).
Ο
Νίκος Αργυρόπουλος, Πρόεδρος του Συλλόγου «ΒΕΤΕΡΑΝΟΙ ΚΥΠΡΟΥ 1974», μαζί
με τον Κωστή Αντωνιάδη Πρόεδρο του Συλλόγου Κυπρίων φοιτητών
«ΔΡΑΣΙΣ-ΚΕΣ», μιλούν γιά τις ηρωικές μορφές των θρυλικών πλέον αγωνιστών
της ΕΟΚΑ.
Γιά
τον επικό τετραετή πόλεμο (1955-1959) των υπόδουλων Ελλήνων της Κύπρου,
με μοναδικό σκοπό την ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ από τον Αγγλικό ζυγό και την ΕΝΩΣΗ
με την μητέρα Ελλάδα, πού γονάτισε και εξευτέλισε την σιδηρόφρακτη και
πανίσχυρη Αγγλία.
Ο
Νίκος Αργυρόπουλος, χωρίς κανένα δισταγμό, αποκαλύπτει τον άθλιο ρόλο
των θλιβερών πολιτικών, οι οποίοι ανέλαβαν να διαχειριστούν την
ΘΡΙΑΜΒΕΥΤΙΚΗ ΝΙΚΗ της ΕΟΚΑ και την μετέτρεψαν σε
1η
του Απρίλη του ‘55. Μία χούφτα ανδρειωμένοι Έλληνες της Κύπρου με την εμπνευσμένη καθοδήγηση
τουΣτρατηγού
Γρίβα-Διγενή, ανάγκασαν μία πάνοπλη αυτοκρατορία να γονατίσει.
Ανάγκασαν όλη την
υφήλιο να σκύψει και να προσκυνήσει τα Φυλακισμένα Μνήματα, να
δακρύσει για τα παλληκάρια που οδηγήθηκαν στην αγχόνη τραγουδώντας τον Εθνικό
μας Υμνο.
Από
τότε γίνανε πολλά που προδώσανε
αυτόν τον αγώνα. Είδαμε δήθεν ‘Εθνάρχες’ από το βήμα του ΟΗΕ, να καλούν την
Τουρκία να επέμβει και άλλους να αγνοούν την Μεγαλόνησο γιατί «κείται μακράν».
Τι κοινό άραγε είχαν αυτοί οι πολιτικοί, με τα παιδιά που έπεφταν αγκαλιά με την
Γαλανόλευκη, θυσιάζοντας την ζωή τους για την Ένωση με την Μητέρα Ελλάδα;
Μια
Ελλάδα που στάθηκε ανάξια και πολύ μικρή για το μεγαλείο των ίδιων των παιδιών
της, για το μεγαλείο της Ιστορίας της… Κάποιοι πανηγύριζαν σαν δήθεν Εθνική
επιτυχία, την είσοδο της Κύπρου στο ευρώ. Λίγοι μόνο έβλεπαν την νέα παγίδα που
ετοιμαζόταν.
Πρώτα αφήσαμε την Κύπρο μας στα χέρια των Τούρκων και τώρα
Γεννήθηκε στην Τσάδα της Πάφου, 28 Φεβρουαρίου του 1938. Την 1η Απριλίου 1953, παραμονές της στέψης της βασίλισσας Ελισάβετ, ο 15χρονος Ευαγόρας αναρριχάται στον ιστό, κατεβάζει και σκίζει την αγγλική σημαία των ξένων κατακτητών από το ‘Ιακώβιο Γυμναστήριο’ της Πάφου.
Ακολουθεί σύγκρουση των μαθητών και του κόσμου με την αστυνομία. Συνελήφθη τότε ο Παλληκαρίδης και αφέθηκε στη συνέχεια ελεύθερος. Αυτή ήταν η αρχή της δράσης του ως πατριώτης.
Δεκαεπτά ετών εντάχθηκε στις αντάρτικες
ομάδες της ΕΟΚΑ. Το 1955, ενώ προετοίμαζε μια διαδήλωση η Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ
(ΑΝΕ), συλλαμβάνεται ο Ευαγόρας και ορίστηκε η δίκη του για τις 6 Δεκεμβρίου.
Μια μέρα πριν τη δίκη μπαίνει στο σχολείο του και αφήνει στους πριν συμμαθητές
του ένα σημείωμα:
«Παλιοί συμμαθηταί, αυτήν την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας
….. μπορεί να μην τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του. Δεν
κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του
φτάνει αυτό μονάχα».
Το παλικάρι γνώριζε ότι θα αναχωρήσει σύντομα απ’ αυτόν
τον κόσμο για τον άλλο, τον φωτεινό, των μαρτύρων τον τόπο.
Και πάλι το 1955,
συνελήφθη προσπαθώντας να βοηθήσει συμμαθητή του, που κτυπούσαν δεμένο δύο
Άγγλοι στρατιώτες. Κατηγορήθηκε και αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση. Τον Ιανουάριο
του ιδίου έτους δικάζεται, και του επιβάλλεται πρόστιμο 10 λιρών, γιατί
συμμετείχε σε μαθητική διαδήλωση για την απελευθέρωση των συλληφθέντων μελών
πληρώματος του πλοιαρίου Άγιος Γεώργιος, που κουβαλούσε στην Κύπρο όπλα για τον
αγώνα που θα άρχιζε. Έδρασε στα χωριά της Πάφου, στο Κτήμα, μετά στη Λευκωσία,
και πίσω στην Πάφο, στα χωριά Τάλα, Τσάδα, Λυσό, Κινούσα, Πωμό, Πολέμι,
Παναγιά, και Χόλη.
Τέλη του 1956 συνελήφθη από την αγγλική
περίπολο, γιατί μαζί με δύο άλλους αγωνιστές μετέφεραν όπλα και τρόφιμα από τη
Λυσό. Η δίκη του ορίστηκε για τις 25
Φεβρουαρίου του 1957. Παραδέχθηκε τη ενοχή του, και ότι όλα έγιναν γιατί ήταν
Έλλην Κύπριος και πατριώτης. Δεν ανεχόταν ξένη καταδυνάστευση στην πατρίδα του.
Αγωνιζόταν για την ελευθερία τούς είπε. Τους ανακοίνωσε ακόμη πως ήταν σίγουρος
ότι θα τον κρεμάσουν.
Αρχίζει πολύ σύντομα προσπάθεια από Έλληνες και Κύπριους
για τη διάσωσή του. Πλήθος τα τηλεγραφήματα διαμαρτυρίας από τους
Το κυβερνών κόμμα είχε καταρτήσει από χρόνια
έναν κατάλογο από 23 φονευθέντες και υποστήριζε ότι αυτοί εκτελέσθηκαν από την
ΕΟΚΑ λόγω των αριστερών φρονημάτων τους. Οι Σύνδεσμοι Αγωνιστών ΕΟΚΑ, από την
πλευρά τους, έλεγαν ότι από αυτό τον κατάλογο οι εκτελεσθέντες ως συνεργάτες
των Άγγλων ήταν μόνο οι οκτώ. Ωστόσο, το ΑΚΕΛ επέμενε κι έτσι πέρασαν δεκαετίες
χωρίς ποτέ να γραφτεί η ιστορική αλήθεια. Με την επιμονή του όμως το ΑΚΕΛ
συντηρούσε σε κατάλογο προδοτών 23 ανθρώπους. Οι τέσσερις από αυτούς
δολοφονήθηκαν μετά τον αγώνα και δεν θα μπορούσαν να αποδοθούν σε εκτελέσεις
της ΕΟΚΑ κι ένας, ο Παναής Τσάρος, πυροβολήθηκε από Άγγλους και όπως γράψαμε
και χθες, τιμάται κι από τους Συνδέσμους μαζί με τα άλλα θύματα του αγώνα. Με
αυτά τα δεδομένα και με μεγάλη ευκολία θα μπορούσε να αποκατασταθεί η μνήμη
δεκαπέντε ανθρώπων. Είναι αυτοί που δεν εκτελέσθηκαν ως προδότες από την ΕΟΚΑ,
αλλά είτε σκοτώθηκαν σε επεισόδια, είτε δολοφονήθηκαν από άγνωστους άσχετους με
την ΕΟΚΑ, είτε άλλως πως, πάντως δεν θεωρούνται ότι ήταν συνεργάτες των Άγγλων,
με την έννοια που η κοινή λογική προσδίδει στην προδοσία. Όμως, το ΑΚΕΛ,
επαναλαμβάνω, για λόγους κομματικής κατανάλωσης, τους έβαλε όλους σε κατάλογο
προδοτών και διέδιδε ότι αυτοί εκτελέσθηκαν από την ΕΟΚΑ ως προδότες. Ακόμα και
τους τέσσερις οι οποίοι δολοφονήθηκαν μετά τον αγώνα όταν δεν υπήρχε ΕΟΚΑ. Ακόμα και τον Παναή Τσάρο.Ακόμα και τους τέσσερις που υπάρχει παραδοχή από την
ΕΟΚΑ ότι δολοφονήθηκαν την περίοδο του αγώνα αλλά η Οργάνωση δεν είχε καμιά
σχέση, οπότε πιθανόν να ήταν και δολοφονίες με προσωπικά κίνητρα. Γιατί; Μα,
επειδή το Κόμμα χρειαζόταν δικούς του ήρωες απέναντι και κατ΄ αντιπαράθεση
στους ήρωες της ΕΟΚΑ κι επειδή έπρεπε να βρει τρόπους να απομυθοποιήσει τον
απελευθερωτικό αγώνα στον οποίο δεν έλαβε μέρος.
Σήμερα, που το ΑΚΕΛ ως κυβέρνηση θα μπορούσε να προσφέρει αγαθό έργο στην
κυπριακή πολιτεία και να ξεκαθαρίσει τα ιστορικά συμβάντα με αδιαμφισβήτητη
επιστημονική έρευνα, έκανε ακριβώς αυτό που επιβάλλει η κομματική υστεροβουλία.
Με την ευκολία, που μπορεί ο κάθε τυχάρπαστος να διασπείρει φήμες, το Υπουργικό
Συμβούλιο εξέδωσε αίφνης μια ανακοίνωση ότι αποφάσισε να αποκαταστήσει τη μνήμη
των 19 «αδίκως δολοφονηθέντων» (τουλάχιστον, αφαίρεσε από τον κατάλογο τους
τέσσερις που δολοφονήθηκαν μετά την ανεξαρτησία). Ποιος είπε όμως ότι όλοι
αυτοί ήταν προδότες, αφού και οι Σύνδεσμοι Αγωνιστών, θεωρούν ότι εκτελέσθηκαν
ως προδότες μόνο οι οκτώ από αυτούς; Μόνο το ΑΚΕΛ τους είχε όλους σε λίστα
προδοτών και τους είχε μέχρι να χρειαστεί να τους αξιοποιήσει για κομματική
προπαγάνδα. Το έκανε τώρα γιατί τώρα βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση
ενόψει προεδρικών εκλογών, αλλά και πρωτοφανών επικρίσεων για την Τρόικα και
χρειαζόταν κάτι να φανατίσει οπαδούς. Δηλαδή χρησιμοποίησε αυτή την τραγική
ιστορία και τις οικογένειες των φονευθέντων για να ενισχύσει το κόμμα. Και το
έκανε με προχειρότητα και μικροκομματική λογική, γιατί ακριβώς δεν το
ενδιαφέρει να ξεπερνά τις κομματικές γραμμές η εμβέλεια της αποκατάστασης.
Είδαμε στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών αγώνων στο Λονδίνο να κατέχει ξεχωριστή θέση η βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ.
Ας πάμε όμως λίγες δεκαετίες πίσω, στην μαρτυρική Κύπρο (βρετανική αποικία τότε), στα 1955-59. Λίγα χρόνια μετά τη στέψη της σημερινής βασίλισσας της Αγγλίας Ελισάβετ (1953).
Τότε που οι γονείς των νέων παλικαριών της ΕΟΚΑ, την επισκέφθηκαν και της ζήτησαν να δώσει χάρη για να μην εκτελεστούν τα παιδιά τους στην αγχόνη.
Όμως η "μεγαλόψυχη" βασίλισσα της Αγγλίας ΔΕΝ έδωσε χάρη.
Ούτε επέτρεψε να δοθούν τα νεκρά σώματα των παιδιών στους γονείς τους για να γίνει η ταφή τους σε κοιμητήριο (έτσι όλοι οι απαγχονισθέντες θάφτηκαν διαδοχικά ΜΕΣΑ στις φυλακές των Εγγλέζων στη Λευκωσία, γνωστά σήμερα ως "Φυλακισμένα Μνήματα").
55 χρόνια μετά, δίχως να ζητήσει ποτέ συγνώμη ..
ο τηλεοπτικός φακός καταγράφει την "οικοδέσποινα" των Ολυμπιακών αγώνων, κατά τη διάρκεια της τελετής, να καθαρίζει τα νύχια της (αν δεν πιστεύετε δείτε το βίντεο εδώ) .
Αντιγράφουμε και μερικά σχετικά αποσπάσματα από το διαδίκτυο:
Τήν 1η Ἰουνίου 1953 οἱ Ἄγγλοι
ἑτοιμάζονται νά γιορτάσουν τή στέψη τῆς νέας βασίλισσας Ἐλισάβετ, σέ
ὅλες τους τίς ἀποικίες, ἀνάμεσα καί ἡ Κύπρος. Στήν Πάφο, στό «Ἰακώβειο
Γυμναστήριο», ἀναρτᾶται ἡ ἀγγλική σημαία, γεγονός πού ἐξοργίζει τούς
μαθητές, οἱ ὁποῖοι
Σήμερα 3 Μαρτίου τιμούμε τη μνήμη του ήρωα και υπαρχηγού της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου (22/2/1928-3/3/1957) που θυσιάστηκε για την Ελευθερία της ιδιαίτερης του πατρίδας (Κύπρου) και για την ένωσή της με την Ελλάδα!
Ο Αυξεντίου γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1928 στο χωριό Λύση που βρίσκεται ανάμεσα στη Λευκωσία και στην Αμμόχωστο. Γονείς του ήταν ο Πιερής και η Αντωνία Αυξεντίου, και είχε μία μικρότερη αδελφή, την Χρυστάλα. Πήγε δημοτικό στο χωριό του, και μετά στο γυμνάσιο της Αμμοχώστου, το πλησιέστερο προς τη Λύση.
Μετά το γυμνάσιο πήγε στην Ελλάδα με σκοπό να σπουδάσει στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, όμως στις εξετάσεις δεν κατάφερε να εισαχθεί.[1] Κατετάχθη στον Ελληνικό στρατό και πέρασε από τη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού, ενώ παράλληλα μελετούσε φιλολογία για να μπει στην φιλοσοφική σχολή Αθηνών. Απολύθηκε από το Στρατό ως Έφεδρος ΑνθυπολοχαγόςΠεζικού, και στη συνέχεια υπηρέτησε στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα για λίγους μήνες, προτού και επιστρέψει στην Κύπρο το 1952,[2] όπου εργάστηκε μαζί με τον πατέρα του και αρραβωνιάστηκε.
Στις 20 Ιανουαρίου 1955 έγινε η πρώτη συνάντηση του Αυξεντίου με τον Γρίβα που ήταν αρχηγός της Ε.Ο.Κ.Α. (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών), στον οποίο έδωσε τον λόγο της Στρατιωτικής του Τιμής, αντί του καθιερωμένου όρκου της Ε.Ο.Κ.Α. και έτσι μπήκε στον αγώνα κατά των Άγγλων. Μπαίνοντας στον αγώνα του δόθηκαν τα εξής ψευδώνυμα: «Ζήδρος», «Ρήγας», «Αίαντας», «Άρης», «Μάστρος», «Ανταίος» και «Ζώτος». Αγωνίστηκε σκληρά στην αντίσταση κατά των Άγγλων και πολύ γρήγορα του δόθηκε η θέση του υπαρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α. Υπηρέτησε ως Τομεάρχης Αμμοχώστου-Βαρωσίων στις αρχές του Αγώνα.[3]
Την 1η Απριλίου 1955 καταζητήθηκε από τους Άγγλους για τη συμμετοχή του στον Αγώνα και μετατέθηκε στην επαρχία Κυρηνείας, όπου υπηρέτησε ως τομεάρχης της ΕΟΚΑ μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1955. Από τον Δεκέμβριο του 1955 διετέλεσε τομεάρχης Πιτσιλιάς, μέχρι τις 3 Μαρτίου του 1957 που έπεσε μαχόμενος.
Ένα από τα σημαντικότερα κρησφύγετα που χρησιμοποίησε ο Γρηγόρης Αυξεντίου τον καιρό του Αγώνα βρίσκεται στην καρδιά του Παλαιχωρίου, δίπλα από την Εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπαντάνασσας, στο υπόγειο του σπιτιού του Ανδρέα και της Μαρίτσας Καραολή.
Κτίστηκε, με υπόδειξη του ιδίου του Αυξεντίου, το καλοκαίρι του 1956 (μετά από διαταγή του Διγενή για κατασκευή κρησφυγέτων και σε σπίτια, εκτός εκείνων που υπήρχαν στις ορεινές περιοχές), από τους αντάρτες του Γεώργιο Μάτση, Λεωνίδα Στεφανίδη και Αντώνη Παπαδόπουλο σε συνεργασία με τον Ανδρέα Καραολή και την τεχνική βοήθεια του Σπύρου Μιχαηλίδη.
Οι Άγγλοι δεν μπορούσαν να τον πιάσουν και τον είχαν επικηρύξει με το ποσό των 250 λιρών. Κρυφά παντρεύτηκε την Βασιλική μια νύχτα στο μοναστήρι του Αχειροποιήτου στις 10 Ιουνίου 1955. Ποτέ οι Άγγλοι δεν μπόρεσαν να πιάσουν το «Ζήδρο». Κάποτε μεταμφιέστηκε σε καλόγερο στο μοναστήρι του Μαχαιρά, κοντά στο οποίο ήταν και το κρησφύγετό του. Πλησιάζοντας οι Άγγλοι στο μοναστήρι δεν έχασε το κουράγιο του και μεταμφιεσμένος πέρασε τους Άγγλους χωρίς να τον αναγνωρίσουν.
Στις 3 Μαρτίου του 1957 οι Άγγλοι, ύστερα από προδοσία πληροφορήθηκαν το κρησφύγετό του κοντά στο Μαχαιρά. Το περικύκλωσαν με αυτοκίνητα και ελικόπτερα, μετά από πολύωρη μάχη και αρκετούς νεκρούς Άγγλους έριξαν βενζίνη στο κρησφύγετο και τον έκαψαν ζωντανό. Το καμένο σώμα του θάφτηκε στις 4 Μαρτίου στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στο χώρο που είναι γνωστός σήμερα ως «Τα φυλακισμένα μνήματα» από τους Άγγλους στρατιώτες από φόβο λαϊκών εκδηλώσεων[4]. Πολλοί Έλληνες και ξένοι ποιητές εμπνεύστηκαν από τον αγώνα και το θάνατο του Γρηγόρη Αυξεντίου και έγραψαν ποιήματα προς τιμήν του, το σημαντικότερο εκ των οποίων Ο Αποχαιρετισμός του Γιάννη Ρίτσου.
Αναδημοσιεύουμε από την Ομάδα Εκπαιδευτικών "Ο Παιδαγωγός":
Σαν σήμερα ..7 Φεβρουαρίου ..
Το παρακάτω περιστατικό δεν θα διαβαστεί ΣΕ ΚΑΝΕΝΑ σχολείο της Ελλάδας. Κάποιοι φρόντισαν να εξαφανίσουν κάθε ηρωική σελίδα ακόμη κι αν αυτή είναι ποτισμένη με αίμα 17χρονου αριστούχου σημαιοφόρου μαθητή. Στα "Ελληνικά" σχολεία ασχολούμαστε με το "περιβάλλον", με τη "βιώσιμη ανάπτυξη", με τον "ρατσισμό", το "φασισμό" και τις "μειονότητες".
Αγαπητοί συνάδελφοι, αν μπορείτε αφιερώστε 4-5 λεπτά για να μιλήσετε στους μαθητές σας για τον περήφανο αγώνα της ΕΟΚΑ, για τα νιάτα της Κύπρου, τα Ελληνικά νιάτα, για τους άριστους μαθητές, που έδωσαν την ψυχή αλλά και τη ζωή τους στον αγώνα για τη ΛΕΥΤΕΡΙΑ και την ΕΝΩΣΗ με τη μάννα Ελλάδα:
Σε ρεπορτάζ που προβλήθηκε κατά τη διάρκεια του κεντρικού δελτίου ειδήσεων του ΡΙΚ, έγινε αναφορά σε «απαγχονισμό» του ήρωα του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, Κυριάκου Μάτση, ο οποίος έπεσε ηρωικά στις 19 Νοεμβρίου 1958, στο κρησφύγετό του στο χωριό Δίκωμο, όταν εξερράγη χειροβομβίδα που έριξε Βρετανός στρατιώτης, αρνούμενος να παραδοθεί.
Σε ανακοίνωσή της, η ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ Ελένη Θεοχάρους καλεί το ΡΙΚ να απολογηθεί.
Αναφέρει η κ. Θεοχάρους στην ανακοίνωσή της: «Με έκπληξη ακούσαμε το Σάββατο το βράδυ, από το δελτίο ειδήσεων του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος της Κύπρου, ότι η 19η Νοεμβρίου είναι ημέρα ''του απαγχονισμού'' του ήρωα της ΕΟΚΑ Κυριάκου Μάτση! Βεβαίως, αυτό το οποίο αγνοούν όσοι έχουν την ευθύνη για τη μετάδοση αυτής της παραπληροφόρησης συνιστά βασικό στοιχείο της πιο λαμπρής σελίδας της ιστορίας της Κύπρου και του Ελληνισμού.
Αυτήν του έπους της ΕΟΚΑ του 55-59 και της θυσίας των αγωνιστών και ηρώων μας.
Ο Κυριάκος Μάτσης, κύριοι του ΡΙΚ, δεν βρίσκεται στον κατάλογο των απαγχονισθέντων του απελευθερωτικού μας αγώνα. Ο Κυριακός Μάτσης θυσιάστηκε στο κρησφύγετό του στο χωριό Δίκωμο, στις 19 Νοεμβρίου 1958, από χειροβομβίδα Βρετανού στρατιώτη, αρνούμενος να παραδοθεί. Όταν οι Βρετανοί τον κάλεσαν να παραδώσει της ΕΟΚΑ τα όπλα τα ιερά, ο Μάτσης απάντησε: ''Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας''!.
»Το ΡΙΚτο Σάββατο το βράδυ έριξε τη δική του χειροβομβίδα στην ιστορία μας και το ελάχιστο που θα πρέπει να πράξει η διεύθυνση του κρατικού καναλιού είναι να απολογηθεί και να ζητήσει συγγνώμη από την οικογένεια του ήρωα, από τον κυπριακό λαό και ειδικότερα από τις νέες γενεές, οι οποίες πρέπει να μαθαίνουν την ιστορία μας ορθά και μέσα από πρότυπα ηρώων όπως ο Μάτσης. Η θυσία του Μάτση και των λοιπών ηρώων μας είναι ανυπέρβλητες και σύμβολα ελευθερίας, ειδικώς σήμερα, περίοδο κατά την οποία η πατρίδα μας τελεί υπό τουρκική κατοχή.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι Τούρκοι εξαφάνισαν το κρησφύγετο του Κυριάκου Μάτση στο κατεχόμενο Δίκωμο, καθότι συνιστά χώρο θυσίας, ανδρείας και ελευθερίας, μνημείο του ελληνικού συστήματος αρχών και αξιών μας, και κληρονομιά μοναδική και ελληνική, που γίνεται σεβαστή από όλο τον δημοκρατικό κόσμο. Το ΡΙΚ οφείλει να σέβεται την ιστορία μας και οφείλει να προχωρήσει σε δημόσια απολογία, αφού με τον ''απαγχονισμό'' του Κυριακού Μάτση έγινε, λόγω αμάθειας, απόπειρα ''απαγχονισμού'' της ιστορίας μας».
όμως ο εξευτελισμός δεν έχει τέλος ... διαβάστε και τη συνέχεια :
Λάθος πάνω στο λάθος στο ΡΙΚ
Μετά τον «απαγχονισμό»… βάπτισε Γιαννάκη τον Κυριάκο Μάτση
Σε «διορθωτικό» ρεπορτάζ, που μετέδωσε το κρατικό κανάλι το βράδυ της Κυριακής, αναφερόταν σε μνημόσυνο του Γιαννάκη Μάτση αντί του Κυριάκου Μάτση.
Λανθασμένο ήταν και το «διορθωτικό ρεπορτάζ» του κρατικού καναλιού, το οποίο αναφερόταν σε μνημόσυνο του ήρωα του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ Κυριάκου Μάτση, ο οποίος έπεσε ηρωικά στις 19 Νοεμβρίου 1958, στο κρησφύγετό του στο χωριό Δίκωμο, όταν εξερράγη χειροβομβίδα που έριξε Βρετανός στρατιώτης.
Το πρώτο ρεπορτάζ που μεταδόθηκε το Σάββατο, στο βραδινό δελτίο ειδήσεων του καναλιού, έκανε λόγο για «απαγχονισμό» του Κυριάκου Μάτση, προκαλώντας τη δυναμική παρέμβαση της ευρωβουλευτού του ΔΗΣΥ Ελένης Θεοχάρους.
Το ΡΙΚ, όμως, έκανε λάθος και στο διορθωτικό ρεπορτάζ που μετέδωσε το βράδυ της Δευτέρας, αφού στους υπότιτλους πέρασε το όνομα του Γιαννάκη Μάτση αντί του Κυριάκου Μάτση.
Το απανωτό λάθος προκάλεσε την οργή της Ελένης Θεοχάρους, η οποία σε δηλώσεις της ανέφερε: «Δεν είναι δουλειά μου να κρίνω τη δουλειά συντακτών, ωστόσο, εκείνο που με ενόχλησε και οφείλει να ενοχλεί τον καθένα, είναι το ιδεολογικό κεφάλαιο της προηγούμενης γενιάς, το οποίο πρέπει να διαφυλάξουμε. Δεν υπάρχει καθόλου σεβασμός και το αφήνουμε να εξανεμίζεται στους πέντε ανέμους. Εκείνο που με καίει είναι το γεγονός ότι δεν έκανε τον στοιχειώδη έλεγχο στην είδηση που μετέδωσε».
Η Ελένη Θεοχάρους τόνισε ότι «κάποιοι θα σπεύσουν να μας πουν γραφικούς, επειδή επιμένουμε σε αυτήν την ιερή παρακαταθήκη, αλλά αυτός δεν είναι λόγος να κρατούμε το στόμα μας κλειστό».
Εκείνη την Παρασκευή 21 Σεπτεμβρίου 1956, στο αντάρτικο λημέρι όπου βρισκόταν ο Παλληκαρίδης έγραψε για τους Τρεις το ποίημά του υπό τον τίτλο «Το τελευταίο Τρίο απαγχονισμού».
Ξάδελφος του Παλληκαρίδη ήταν ο ένας από το «Τρίο», ο Μαυρομμάτης. Τους στίχους (πλην των τριών τελευταίων λέξεων) μελοποίησε στις μέρες μας ο Μιχ. Χριστοδουλίδης και είναι το τραγούδι «Ποτέ δεν θα πεθάνουνε», στο δίσκο «Των Αθανάτων», του Νταλάρα με τη Διάσταση και το Γ. Δημοσθένους:
«…Και να! Κτυπούνε πένθιμα,
κάθε χωριού καμπάνες. Κλαίνε μαζί τρεις μάνες, μαζί τους κι όλη γη.
Κι είναι γλυκό το κλάμα τους, από χαρά λες κλαίνε. Λόγια Σουλιώτου λένε στην πένθιμη σιγή: Ποτέ δεν θα πεθάνουνε όσοι πεθάναν σήμερα.
Και της σκλαβιάς τα σίδερα θα σπάσουν κάποια μέρα
και θ’ ακουστούν ελεύθερα τραγούδια πέρα ως πέρα, στο ελληνικό νησί…».
Για τους τρείς ήρωές μας έγραψε και ο Κώστας Μόντης:
Πού τρέχουν όλοι αυτοί,
γιατί τόση αναταραχή
για να σκοτώσουν τρία παιδικά χαμόγελα !
Γιατί φοβούνται πως είναι τόσο δύσκολο
να σκοτώσουν αυτά τα χαμόγελα;
Ήταν εκείνης της μέρας το τελευταίο φως που είδαν στη ζωή τους. Όσο μπόρεσαν να δουν μέσα από τα κατάκλειστα, σιδερόφρακτα, κελιά των μελλοθανάτων. Ανάμεσα στο κτήριο της αγχόνης και στο μικρό κοιμητήριο των Κεντρικών Φυλακών της Λευκωσίας.
Πριν από το χάραμα της Παρασκευής έγιναν οι ίδιοι φως. Άσβεστο για πάντα φως ελληνικό.
Το φως της επόμενης μέρας, της Παρασκευής, 21ης Σεπτεμβρίου 1956, δεν πρόλαβαν να το δουν. Προτού χαράξει η αυγή, τους κρέμασαν.
Πριν το χάραμα κουβάλησαν εκεί τον Παπάντωνη να τους ψάλλει μόνος συνοπτικά τη νεκρώσιμη ακολουθία. Πριν από το πρώτο φως τούς κατέβασαν στους τάφους της φυλακής. Τα φυλακισμένα μνήματα.
Πρώτος δεξιά δίκλινος τάφος: Μαζί ο Παναγίδης κι ο Κουτσόφτας. Δίπλα μονόκλινος για τον Μαυρομμάτη. Ήσαν, ήδη, εκεί, άλλοι πέντε συγκάτοικοι. Ο Μιχαλάκης Καραολής κι ο Ανδρέας Δημητρίου, από τις 10 Μαΐου, ο Ανδρέας Ζάκος με τον Χαρίλαο Μιχαήλ και τον Ιάκωβο Πατάτσο από τις 9 Αυγούστου 1956. Θα ‘φερναν, τον επόμενο χρόνο, άλλους τέσσερις: Τον Μάρκο Δράκο, τον Γρηγόρη Αυξεντίου, τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη και τον Στυλιανό Λένα. Και τον μεθεπόμενο χρόνο, Νοέμβριο του ’58, τον 13ον και τελευταίο συγκάτοικο, τον Κυριάκο Μάτση, στα Φυλακισμένα Μνήματα των ενδόξων και πανευφήμων της ΕΟΚΑ αρχαγγέλων της Λευτεριάς, που θυσιάστηκαν αγωνιζόμενοι κατά της βρετανικής σκλαβιάς για την Ένωση της Κύπρου με τη μητέρα Ελλάδα.
Οι ήρωες Κουτσόφτας και Παναγίδης ήταν φίλοι αληθινοί.
Ο Κουτσόφτας μπορούσε να τρέξει και να σωθεί, προτίμησε όμως να βοηθήσει το φίλο του, που δεν μπορούσε να τρέξει. Κοινή η πορεία τους, η φυλάκιση, η δίκη, η αγχόνη. Μαζί τους στο τελευταίο στάδιο προστέθηκε και ο Στέλιος Μαυρομμάτης από τη Λάρνακα της Λαπήθου.
Μ Ε Σ Α Ν Υ Χ Τ Α της Πέμπτης και κάτι, πάνε και τους τρεις σιδηροδέσμιους στην αγχόνη. Τραγουδούν τον Εθνικό Ύμνο. Και μόλις τον ολοκληρώνουν, χωρίς ανάσα, τον ξαναρχίζουν.
Ώσπου ο απαίσιος γδούπος της καταπακτής της αγχόνης έκοψε στη μέση την επανάληψη τού «και σαν πρώτ’ ανδρειωμένη χαίρε, ω χαίρε, ελευθεριά»… Σαν αύριο, πριν από πενήντα ένα χρόνια.
«Παρασκευά, δεν θέλω να μαραζώνεις διότι θα μας κρεμάσουν. Πεθαίνω μόνο για ένα σκοπό. Δεν θα δω την Κύπρο ελεύθερη, αλλά προσέφερα το αίμα μου για να τη δουν οι νέες γενεές τής Κύπρου ελεύθερη…».
Τα πιο πάνω λόγια ανήκουν στον ήρωα Ανδρέα Παναγίδη. Εκείνος ο άλκιμος νέος υπηρέτησε επάξια το χρέος του. Προσέφερε θυσία το αίμα του για να εκτιμηθεί και να καταξιωθεί από τις μελλοντικές γενιές των Eλλήνων της Κύπρου. Τούτο το παλικάρι αγκυροβόλησε τα όνειρά του και τη ζωή του μέσα στο πέλαγος της λευτεριάς. Και ουδέποτε λύγισε. Ουδέποτε παρέκκλινε από το δρόμο του, για να αφήσει στις 21 Σεπτεμβρίου 1956 την ψυχή του Αιώνιο Μήνυμα σε όλους τους Έλληνες.
ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ αποικιοκράτες έθεταν, με τον πιο προκλητικό κυνισμό, τα δικά τους συμφέροντα υπεράνω του δικαιώματος του κυπριακού λαού για αυτοδιάθεση. Δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν τις πιο απάνθρωπες μεθόδους, όπως τους απαγχονισμούς, προκειμένου να εκβιάσουν τον κυπριακό λαό να αποδεχθεί «λύσεις» με τις οποίες θα κατοχυρωνόταν η στρατιωτική τους παρουσία στο νησί. Η Κύπρος ήταν (και είναι) κομβικό σημείο στους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς της Βρετανίας.
Προβάλλεται η άποψη ότι ο Μακάριος συμπεριφέρθηκε μαξιμαλιστικά, όταν οι Βρετανοί πρότειναν σύνταγμα αυτοκυβέρνησης για ένα διάστημα, αφήνοντας αόριστη την προοπτική για πλήρη αυτοδιάθεση. Όμως τα γεγονότα διαψεύδουν αυτή την άποψη. Οι Βρετανοί προσέθεταν πάντοτε μια σημαντική «ουρά» στις προτάσεις τους για παραχώρηση αυτοκυβέρνησης αυτοδιάθεσης στην Κύπρο. Έθεταν ως προϋπόθεση ότι κάτι τέτοιο δεν θα επηρέαζε τα βρετανικά συμφέροντα. Ύστερα από την εθνικοποίηση της διώρυγας του Σουέζ από την αιγυπτιακή κυβέρνηση, ήταν φανερό ότι στα βρετανικάσυμφέροντα θα περιλαμβανόταν και η Κύπρος για πολλά χρόνια ακόμη, λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης. Γι’ αυτό εξάλλου η Βρετανία διατηρεί μέχρι σήμερα στρατιωτικές βάσειςστην Κύπρο. Κάτι τέτοιο όμως έρχεται σε σύγκρουση με τις αρχές του διεθνούς δικαίου και του ΟΗΕ.
Τις πρωινές ώρες της 21ης Σεπτεμβρίου 1956 οδηγήθηκαν στην αγχόνη τρία μέλη της ΕΟΚΑ, οι Μαυρομμάτης, Κουτσόφτας και Παναγίδης. Οι Βρετανοί αποικιοκράτες προσπαθούσαν να κάμψουν τις αντιστάσεις του κυπριακού λαού, για τη «λύση» που μεθόδευαν, ύστερα από το ναυάγιο των συνομιλιώντου Μακάριου με τον κυβερνήτη Χάρντινγκ.
ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ αποικιοκράτες φάνηκαν αδίστακτοι. Για να τρομοκρατήσουν τον κυπριακό λαό και να αποδείξουνότι ήταν διατεθειμένοι να φτάσουν στα άκρα, για την πάταξη της εξέγερσης των Κυπρίων, οδήγησαν αγωνιστές της ΕΟΚΑ στην αγχόνη.
ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ
Γεννήθηκε στο χωριό Λάρνακας της Λαπήθου, της επαρχίας Κερύνειας, στις 15 Νοεμβρίου 1932. Απαγχονίστηκε στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στις 21 Σεπτεμβρίου 1956. Γονείς : Χριστόφορος και Ελένη Μαυρομμάτη
Αδέλφια : Μαρία, Ειρήνη, Κώστας.
Ο Στέλιος Μαυρομμάτης τελείωσε το δημοτικό σχολείο στο χωριό του και την Εμπορική Σχολή Σαμουήλ στη Λευκωσία. Εργάστηκε για δυο χρόνια στον αγγλικό στρατό στο Σουέζ και στη συνέχεια εργαζόταν στο αγγλικό αεροδρόμιο Λευκωσίας ως γραφέας μέχρι τη σύλληψή του. Ήταν μέλος της επιτροπής των σωματείων ΣΕΚ και ΘΟΙ στο χωριό του, στην ίδρυση των οποίων πρωτοστάτησε ο πατέρας του.
Με την έναρξη του αγώνα εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ και πήρε μέρος σε επιχείρηση δολιοφθοράς εναντίον αεροπλάνων των Άγγλων. Συνέβαλε επίσης ουσιαστικά στη συλλογή των κυνηγετικών όπλων από ιδιώτες στην περιοχή Λευκωσίας. Έδρασε ιδιαίτερα στην περιοχή των οδών Λήδρας και Ονασαγόρου, την οποία οι Άγγλοι είχαν ονομάσει “μίλι του θανάτου”. Μεταξύ των συνεργατών του ήταν και ο ξάδελφός του Ευαγόρας Παλληκαρίδης. Στενοί συνεργάτες του στη μεταφορά και απόκρυψη οπλισμού, καθώς και στη φιλοξενία και φυγάδευση καταζητουμένων προσώπων ήταν και οι γονείς και τα αδέλφια του.
Σε μια ανεπιτυχή επίθεση του ιδίου και των δυο συναγωνιστών του εναντίον του Βρετανού σμηνία Νόρμαλ Άλφρεντ και του αεροπόρου Λώρενς Ληθ της βρετανικής βασιλικής αεροπορίας στην οδό Αγίου Παύλου στον Άγιο Δομέτιο Λευκωσίας, ο Στέλιος Μαυρομμάτης ανακόπηκε κατά την αποχώρηση από Άγγλο κάτοικο της περιοχής και συνελήφθη από τους δυο Άγγλους αεροπόρους. Καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε μαζί με τους Ανδρέα Παναγίδη και Μιχαήλ Κουτσόφτα. Αξιοζήλευτο είναι το θάρρος με το οποίο αντιμετώπισε την εκτέλεσή του και το οποίο ο ίδιος περιγράφει στις δυο τελευταίες του επιστολές. Σε έρευνες που έκαμαν Άγγλοι στρατιώτες στο πατρικό του σπίτι, μετά την εκτέλεσή του, "εκπυρσοκρότησε" το όπλο ενός στρατιώτη πληγώνοντας την αδελφή του Μαρία στη σπονδυλική στήλη και καθηλώνοντάς την από τα 27 της χρόνια σε αναπηρική καρέκλα.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΝΑΓIΔHΣ
Εργάτης, παντρεμένος και πατέρας τριών μικρών παιδιών. Είναι συγκινητική, όσο λίγα κείμενα της περιόδου, η αποχαιρετιστήρια επιστολή του προς τη γυναίκα του και τα παιδιά του. Γι’ αυτό παρατίθεται στο μεγαλύτερο μέρος της: «Aξιολάτpευτά μου παιδιά, πολυαγαπημένη μου γυναίκα, Χαίρετε. Αυτήν την στιγμήν που σας γράφω είναι Τρίτη, 10 η ώρα βράδυ. Ακριβώς πριν τρία λεπτά μας ειδοποίησαν ότι χαράματα της Παρασκευής 21.9.1956, θα εκτελεσθούμε. Ίσως, όταν διαβάζετε αυτό το γράμμα, εγώ να μην υπάρχω αναμεταξύ στους ζωντανούς. Λατρευτά μου παιδιά, σας αφήνω για πάντα, στην τόσο νεαρή μου ηλικία. Στα 22 μου χρόνια πεθαίνω για χάρη μιας μεγάλης ιδέας. Σας εύχομαι, αγαπημένα μου παιδιά, να γινήτε καλοί Χριστιανοί και καλοί Έλληνες Κύπριοι. Ακολουθήστε πάντα τον δρόμο της αρετής. Να είσθε πάντα βέβαιοι ότι σας αγάπησα τόσο θερμά και με μια απέραντη πατρική αγάπη. Αλλά δυστυχώς σας αφήνω, χωρίς να σας δω να μεγαλώνετε, όπως το ονειρευόμουν… …Κι εσύ, πολυαγαπημένη μου Γιαννούλα, σου ζητώ για τελευταία χάρη να περνάς καλά με τα παιδιά μας. Αγάπα τα θερμά, τόσο πολύ, και για μένα. Και εγώ από ψηλά θα σας στέλλω τις πιο θερμές μου ευχές. Και να σεβαστής και το δικό μου όνομα. Βλέπεις ότι η μοίρα θέλησε να μας πικράνει στα πρώτα χρόνια του γάμου μας. Αυτή τη στιγμή που σου γράφω, ένα χαμόγελο γλυκύ στολίζει τα χείλη μου, γιατί είμαι ευτυχισμένος που αφήνω τα παιδιά μου σε μια καλή μητέρα. Η ψυχή μου είναι γεμάτη μια αληθινή χαρά, γιατί είμαι υπερήφανος για σένα. Μη δώσεις καμιά ματιά στο παρελθόν, αλλά κοίταζε το παρόν. Σου ζητώ συγγνώμη και συγχώρεση για ό,τι σου έφταιξα Γιαννούλα. …’Έχετε γεια, μια και για πάντα, αγαπημένες μου υπάρξεις. Με φιλιά και αγάπη, ο σύζυγος σου και ο αγαπητός σας πατέρας Ανδρέας Σ. Παναγίδης»
Στις 21 Σεπτεμβρίου, ο Ανδρέας Παναγίδης, πατέρας τριών παιδιών , απαγχονιζόταν. Ηταν 22 χρονών …
ΜΙΧΑΗΛ ΚΟΥΤΣΟΦΤΑΣ
Καταγόταν από το Παλαιομέτοχο, εργάτης στο επάγγελμα. Συνελήφθηκε στις 12 Ιουνίου 1956, με την κατηγορία ότι μαζί με τον Παναγίδη και τον Παρασκευά Χοιροπούλη πυροβόλησαν και σκότωσαν Βρετανό Σμηνία στο Α/Δ Λευκωσίας. Απαγχονίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1956, μαζί με τον Παναγίδη, σε ηλικία 20 ετών· ο Χοιροπούλης, όντας μικρότερος των 18 ετών, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.
Τελευταία επίσκεψη στον Μιχαήλ Κουτσόφτα. Ο ήρωας έλεγε στους γεμάτους αγωνία συγγενείς του: «Εγώ είμαι υπερήφανος που πεθαίνω για την πατρίδα. Το ίδιο να είστε και εσείς και να μη μαραζώνετε…». Όσοι ήταν παρόντες, μαρτυρούν ότι έγινε ο ακόλουθος διάλογος μεταξύ του μελλοθάνατου νέου και της τραγικής μητέρας του: -Μάνα, αν είσαι Ελληνίδα, μην κλάψεις, γιατί ο γιος σου δεν είναι για κλάματα. Ο γιος σου τραβάει για τη δόξα και την τιμή.
Σκουπίζοντας τότε εκείνη τα δάκρυά της και συγκρατώντας την ανείπωτη οδύνη της, του λέει:
– Είμαι υπερήφανη για σένα γιε μου. Σε γέννησα για την πατρίδα και σε δίνω στην πατρίδα».
Ο Αντρέας Παναγίδης βλέπει τον συναγωνιστή του Παρασκευά Χοιροπούλη, που πήγε να τον αποχαιρετήσει, και του λέει: «Θέλω να πεις ότι δεν χάσαμε το θάρρος μας, αλλά βαδίσαμε με το κεφάλι ψηλά προς την αγχόνην, διότι η Ελευθερία χρειάζεται θυσίας. Δεν θα δω την Κύπρον ελεύθερη, αλλά προσέφερα το αίμα μου για να την δουν οι νέες γενεές της Κύπρου ελεύθερη».
Στον αδελφό του γράφει: «Περιμένουμε την ημέρα της εκτελέσεως σαν άγια ώρα της ελευθερίας. Μάθε ακόμα ότι ο Ζάκος και οι άλλοι πέθαναν με υπερηφάνεια. Τραγουδούσαν μισή ώρα πριν να εκτελεσθούν και τη ώρα της εκτελέσεως φώναζαν υπέρ της Ελευθερίας».
Η αντίδραση των τριών αγωνιστών στην καταδικαστική απόφαση
Αν οι τρεις αγωνιστές επέδειξαν ανδρεία, θάρρος και αποφασιστικότητα κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της αποστολής που τους ανέθεσε η ΕΟΚΑ, κατά την ανάγνωση της απόφασης του Δικαστηρίου που διάταζε το θάνατο για τους δυο και την ισόβια κάθειρξη για το Χοιροπούλη, οι τρεις αγωνιστές υπερέβησαν κάθε τι το ανθρώπινο. Όχι μόνο δεν πτοήθηκαν από την καταδικαστική απόφαση αλλά αντίθετα επέδειξαν υπέρμετρο θάρρος και αντρεία, έννοιες που εκείνη τη στιγμή ξέφυγαν από την ανθρώπινη σημασία τους και πέρασαν σε άλλη σφαίρα.
Η καταδίκη τους σε θάνατο, όχι μόνο δεν ήταν γι’ αυτούς κάτι το τρομακτικό, αλλά αντίθετα, ήταν μια ευκαιρία για να απελευθερωθεί η ψυχή τους, η οποία ήταν σκλαβωμένη μέσα στο σώμα τους, κατά τον ίδιο τρόπο που ήθελαν και η μικρή πατρίδα τους, η Κύπρος, που ήταν υπόδουλη, να απελευθερωθεί από τους Άγγλους κατακτητές.
Συνεπώς, ήταν φυσικό απ’ αυτή την άποψη να μην επιδείξουν ούτε ίχνος δειλίας κατά την ανάγνωση της καταδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου, επειδή ακριβώς οι τρεις αγωνιστές είχαν ξεπεράσει το φόβο του θανάτου.
Πριν ο Ειδικός δικαστής διαβάσει την απόφασή του είπε ότι βρίσκει όλους τους κατηγορούμενους ένοχους και πρόσθεσε στη συνέχεια ότι κανένας από τους κατηγορούμενους δεν έχει καταδικαστεί προηγουμένως και δεν υπάρχει τίποτα εναντίον τους.
Οι τρεις ήρωες απαγχονίστηκαν στις 21 Σεπτεμβρίου 1956 και ώρα 0:45 π.μ..
«Ομιλών εκ μέρους όλων ο Στέλιος Μαυρομάτης είπε τα εξής: “Αισθανόμεθα απόλυτον γαλήνην, διότι είμεθα πεπεισμένοι ότι ο Θεός μας έχει ήδη συγχωρήσει και μας συμπαρίσταται. Ενθυμούμε θα τα λεχθέντα υπό του Θεανθρώπου ότι απήλλαξε τον άνθρωπον από τον φόβον του θανάτου και ότι δεν πρέπει να φοβήται κανείς οιανδήποτε περίστασιν, εάν χάνεται με το σώμα του, αφήνει όμως την ψυχήν του ενέπαφον”.
“Είμαι ευχαριστημένος διότι μου εδόθη η ευκαιρία να γνωρίζω την ημέραν του θανάτου μου και να ετοιμαστώ πλήρως διά να την αντιμετωπίσω. Η μόνη μου μελαγχολική σκέψις είναι το μέλλον της οικογενείας μου και ιδιαιτέρως των δύο ανυπάνδρων αδελφών μου, πολύ περισσότερον μάλιστα που ο πατήρ μου είναι ήδη ηλικιωμένος. Λυπούμαι όταν σκέπτωμαι ότι ούτος είναι υποχρεωμένος να εργάζεται σκληρά εις τα γηρατεία του”» (Βλ. «Ο Φιλελεύθερος», 20.9.1956).
Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι Παναγίδης και Κουτσόφτας είπαν «ότι αντιμετωπίζουν με μεγάλην αταραξίαν την επικειμένην εκτέλεσίν των. Στο κάτω-κάτω, προσέθεσαν, κάθε άνθρωπος οφείλει την ψυχήν του εις τον Θεόν. Ο Παναγίδης ανεφέρθη με συγκίνησιν διά την σύζυγόν του και τα τέκνα του. Συναισθάνομαι πλήρως, είπεν, ότι είμαι οικογενειάρχης με σύζυγον και τρία ανήλικα παιδιά, τα οποία εγκαταλείπω τελείως απροστάτευτα και άνευ περιουσίας. Αλλά βαδίζω προς τον θάνατον βέβαιος ότι τόσον οι συγγενείς όσον και οι φίλοι μου και εν γένει οι συμπατριώται μου θα φροντίσουν τα….»(Βλ. «Ο Φιλελεύθερος», 20.9.1956).
Συγγενείς των μελλοθανάτων, μιλώντας στον «Φ» είπαν ότι «εύρον τους νέους εντελώς ψυχραίμους, ετοίμους να αντιμετωπίσουν τον θάνατο. Τον Μιχαήλ Κουτσόφταν εύρον οι οικείοι του ψάλλοντα θρησκευτικούς ύμνους και το “Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει”. Μόλις αντίκρισε την σύζυγόν του Ευγενίαν, της είπε: Θέλω να σταθής ανταξία μου, δεν θέλω κλάματα και λύπες. Προς την μητέραν του Ελένην Κυριάκου Κουτσόφταν είπεν ότι ήλθε η ώρα διά να δείξη ότι είναι πραγματική Ελληνίς μητέρα. Πρέπει να ξέρετε ότι όταν θα βαδίζω εις την αγχόνην την νύχταν της Πέμπτης θα ψάλλω τον εθνικόν μας ύμνον. Εν συνεχεία συνέστησεν εις τους αδελφούς και αδελφάς του, Πέτρον, Κώσταν, Παρασκευούν και Ολυμπιάδα να παρηγορήσουν την μητέρα των. Αδέλφια μου, είπε, θα πάω να εύρω τον μακαρίτην πατέρα μας» (Βλ. «Ο Φιλελεύθερος», 20.9.1956).
Στα ρεπορτάζ ο «Φ» έδινε πλήρεις περιγραφές για τα τραγικά γεγονότα: «Η αγωνία και η συγκίνησις έφθασαν εις το κατακόρυφον κατά την 1ην μεταμεσονύκτιον ώραν, ότε, ως εγένετο αντιληπτόν, επλησίαζε η ώρα της εκτελέσεως. Την 1.3΄ μεταμεσονύκτιον ηκούσθη να ψάλλεται από εκατοντάδες πρόσωπα εντός των Φυλακών ο Ελληνικός Εθνικός Ύμνος. Ηκολούθησε σιγή διά μερικά δευτερόλεπτα. Την 1 ώραν και 4 λεπτά ηκούσθησαν φωναί: ‘Ο Θεός Μαζί σας. Αντίο παιδιά. Είσθε αθάνατοι’, που εγέμισαν τον αέρα. Έν λεπτόν αργότερον, εν μέσω μιας μικράς μεν αλλά κατανυκτικής σιωπής, εκατοντάδες προσώπων έψαλον το ‘αιωνία η μνήμη’» (Βλ. «Ο Φιλελεύθερος», 23.9.1956).
Ο ιερέας των φυλακών αιδεσιμότατος Παπαντώνιος Ερωτοκρίτου δήλωσε σε συντάκτη του «Φ» ότι όταν κοινώνησε τους μελλοθάνατους και τους έκανε το Άγιο Ευχέλαιο ήταν εντελώς ψύχραιμοι. «Την 12.45 μεταμεσονύκτιον οι 3 νεαροί ωδηγήθησαν εις την αγχόνην ενώ έψαλλον ζωηρώς τον Εθνικόν Ύμνον. Την στιγμήν που θα εξετελούντο ηκούσθησαν εκ του δωματίου της αγχόνης διάφορα συνθήματα, τα οποία ούτοι εκραύγαζαν. Περί την 2αν πρωινήν ωδηγήθην πλησίον του δωματίου της αγχόνης, όπου είδον 3 φέρετρα. Ετράβηξα τα σκεπάσματά των και αντίκρυσα τους τρεις εκτελεσθέντας νεκρούς, έσκυψα και τους φίλησα. Τα πρόσωπά των ήσαν ήρεμα. Μετά τους έψαλλα την νεκρώσιμον ακολουθίαν. Τέλον, μετεφέρθην διά του ιδίου οχήματος εις την οικίαν μου. Κατά την διάρκειαν της νεκρωσίμου ακολουθίας παρίσταντο και οι κ.κ. Άιρον και Άκερς» (Βλ. «Ο Φιλελεύθερος», 23.9.1956).
Οι τρεις εκτελεσθέντες ετάφησαν στο Κοιμητήριο των Κεντρικών Φυλακών, δίπλα από τους τάφους των Μιχαλάκη Καραολή, Ανδρέα Δημητρίου, Ανδρέα Ζάκου, Ιάκωβου Πατάτσου και Χαρίλαου Μιχαήλ.
